Tentoonstelling 'We Have A Dream'
Gedurende de maand september stellen 10 kustenaars met een migratie achtergrond tentoon in het CC Het Gasthuis
Jila Rahimian (Iran)
Jila woont al 25 jaar in België. Ze kwam hierheen vanuit Iran als politiek vluchtelinge. Drie kinderen, twee dochters die al getrouwd zijn en een zoon die in Gent op kot zit. Ook een scheiding achter de rug. Mannen…
Al een heel leven borrelen de ideeën maar pas tijdens de coronaperiode nam Jila het penseel in de hand om al die beelden vorm te geven. Soms met heel felle kleuren, maar even vaak in zwart en wit met een lik rood op het canvas. Naargelang het onderwerp, naargelang de stemming.
Er valt nog veel te vertellen over de Iraanse voedingsbodem, maar op verzoek van de artiest doen we dat niet. De bezoeker wordt uitgenodigd om die draad zelf te ontdekken.
José Argente (Spanje)
We ontmoeten José in een goed onderhouden kraakpand aan het Montgomery-plein in St Pieters-Woluwe. José vertelt hoe hij erbij was zo’n twee jaar geleden toen de Rockin’ Squat – zo heet de groep van een 100-tal hoofdzakelijk sans-papiers – het gebouw kraakte en ging bewonen. Vreemd genoeg gebeurt dat tegenwoordig soms met redelijk wat financiële steun van de Brusselse overheid, die ook beseft dat zo’n kraakpand allicht de goedkoopste manier is om een groep daklozen van de straat te halen.
Je kan niet op papier zetten wat voor sterke vibraties en energie in zo’n kraakpand in de lucht hangen. Het zijn net die vibes die José elke dag inspireren om zijn prachtige beelden te creëren.
José kwam 30 jaar geleden naar België, weg uit de Canarische eilanden waar de economie zwaar in het slop zat. Na 2 jaar leven op de straat vond hij geleidelijk zijn weg in Brussel. Na vele jobs in de horeca, begeleiding van ex-gevangenen, toxicomanen en mensen met een beperking volgde José op 42-jarige leeftijd een opleiding als sociaal assistent. Zo kwam hij als stagiair in de Rockin’ Squat terecht. Het stond in de sterren geschreven dat hij daar zou blijven plakken. Hij woont er nu met zijn dochtertje van 4 in één van de ruime kamers.
Er leven in Brussel een 10-tal squats van deze grootte. En nog veel meer kleinere groepen. Een mooi model van hoe mensen in diepe armoede solidair mekaar helpen en creatief en gedurfd hun weg zoeken. Niet als een bende ongeregeld maar als een inspirerend voorbeeld voor hoe een overheid het probleem van de sans papiers zou kunnen en moeten aanpakken.
José is nu 49 jaar oud. Hij heeft zich gans zijn leven toegelegd op kunst. Zijn handelsmerk zijn collages. In het begin waren dat hoofdzakelijk foto-collages. Met de jaren kwam daar ook schilderwerk bij, maar hij bleef daarbij altijd trouw aan de collage als format.
Brigitt Vande Wouwer (België en ...)
Vreemde eend in de bijt. Van Belgische bodem en toch op een tentoonstelling van kunstenaars met een migratie-achtergrond? Brigitt was 24 jaar oud toen ze het Belgische nest verliet. Richting Bolivië, waar ze vele jaren als een blanke tussen de indianen leefde en de onbezoedelde cultuur van de Bolivianen kon inademen en tot de hare maken. In gelijkaardige omstandigheden belandde ze in Guinnée-Bissau, Niger, Marokko, Burkina-Faso, Mozambique, Argentinië, Peru en Bali.
Toen ze terug thuiskwam en haar tent opsloeg ergens in de bossen van de Wezemaalse wijngaardberg was haar Belgische driekleur ondertussen danig vervaagd en had die plaatsgemaakt voor vlaggen en wimpels in alle mogelijke exotische kleuren en vormen.
Hoe uitbundig die kleuren en culturen soms ook opborrelen, toch wou Brigitt het voor deze tentoonstelling ingetogen houden, wat somber zelfs. Ook een vrolijke vlinder kan van die momenten hebben. Het thema is de machteloze getuige, die in alle windstreken op straat of in de media wordt geconfronteerd met lijden, onrecht en geweld. Die zijn hoofd omarmt, de ogen sluit en de tranen laat vloeien.
BREAK OUT! Brigitt hoopt dat haar collectie kan inspireren om na te denken over onze samenleving. Ze hoopt met ons dat liefde en solidariteit een dam kunnen opwerpen tegen de ontmenselijking van de maatschappij. Dat kunst een lichtpuntje mag zijn in de nacht van de hedendaagse gruwels, en een baken voor migranten die op zoek zijn naar een betere toekomst.
Margarita en Leany (Chili)
Mag mijn dochtertje Leany deelnemen aan de tentoonstelling?, vroeg Margarita ons. Waw, een dubbeltentoonstelling van moeder en dochter! Natuurlijk. We zijn erg benieuwd naar de dromen van Leany. Ik ook, zei Margarita. En zo staan we nu te kijken naar het werk, niet van één, maar van twee Chileense dames.
Leany is in Bolivia gemaakt, in Chili geboren, en ze woont nu in België. Ze houdt van de natuur, van de bloemen en de kleuren, van de poes en de regen. “Het geeft niet” of “Ik heb een vraag” typeren haar ontspannen en extravert persoontje. Maar ze kan zich ook even gemakkelijk in stilte afzonderen om de vele prikkels van het leven even op een rijtje te zetten.
Leany gaat op zaterdag naar de kunstacademie en heeft al aan twee tentoonstellingen deelgenomen. Ze is geïnteresseerd in kleur en texturen, voelt zich op haar gemak tussen creatieve mensen en raakt snel geïnspireerd omdat ze een levendige fantasie heeft en zich een echte kunstenares voelt.
Paola Villar - Margarita (Chili)
Paola Villar is een pseudoniem die al meegaat van 1994 toen Margarita als tiener deelnam aan een literaire wedstrijd in Los Ángeles Chili. De naam Paola Villar verscheen toen als een van de winnaars in de krant. Zo startte Paola haar carrière als poëte.
Via de bibliotheek en het tijdschrift “La Llave” groeide ze op met poëzie en nam ze deel aan lezingen in scholen, in ziekenhuizen, aan openbare gelegenheden en in radioprogramma's. Haar werk werd gepubliceerd in twee poëziebundels en ze werkte samen met kunstenaars uit verschillende disciplines waarbij teksten en beelden werden gecombineerd.
Na haar studies trok ze reizend en liftend door verschillende landen, onder andere Bolivia.
Paola neemt het woord: “Mijn transformatie is constant; vandaag heet ze menopauze of migratie. Een vrouw is kunst. En wanneer je als nieuwe buurvrouw in een nieuw land aankomt, draag je niet alleen jezelf mee, maar ook je vrouwelijke voorouders. In korte tijd trouwde ik en verhuisde met een baby in mijn armen naar Diest, België. Van hieruit schrijf ik, en geef ik stap voor stap vorm en betekenis aan mijn innerlijke wereld en mijn artistieke werk.”
“Mijn werk is een oefening in durf en ecologisch denken: kleur en vorm geven aan woorden en feiten, ze verzamelen en recyclen, kleuren een nieuwe betekenis geven. Ik protesteer vanuit schoonheid, ik beschouw betekenis en passie als mijn universele plicht, ik probeer grenzen te vergeten door mensen met elkaar te verbinden en warme banden te creëren.”
Paola is actief in verschillende sociale organisaties, zoals Femma Diest, VZW Huis Dievers en Natuurpunt Diest. Altijd op zoek naar variatie in het leven.
Een deel van haar kunst geeft ze gratis weg. Zo mocht de vzw Bij ons Thuis al een prachtige sculptuur over Palestina ontvangen.
Hamada Elkept (Gaza)
Hamada groeide op in Gaza dat hij bestempelt als een kooi waarin mensen leven als opgesloten vogels. In die omgeving groeide zijn weerstand, zijn gevoel voor rechtvaardigheid, zijn zucht naar vrijheid. Maar wat moet je daarmee? Als je dromen in schril contrast staan tot de werkelijkheid.
Hamada maakt momenteel deel uit van de coöperatieve Globe Aroma, dat artiesten van over heel de wereld bijeen brengt en een bruisend atelier biedt in Brussel. Hij heeft al tentoongesteld in Parijs, Brussel, Valencia, Gaza en momenteel zelfs in Dubai.
Veel van de schilderijen van Hamada tonen gezichten. Palestijnse gezichten die je niet aankijken, maar opzij of naar boven. Gezichten die niets en alles zeggen, vol pijn, schrik en boosheid. Alle gevoelens ingehouden, de gespannen lippen op elkaar. Het beeld van massa’s mensen die vluchten, weg van het geweld, op zoek naar god weet wat. Dat beeld heeft Hamada diep geraakt. De genocide in Gaza heeft Hamada maandenlang geblokkeerd. De vleugels kwijt. Gelukkig was er het doek.
Technologie duikt vaak op in zijn schilderijen. Camera’s, drones, gsm’s. Ze controleren en domineren de mens. In het dagelijks leven, maar zeker in een oorlogssituatie, zeker in Gaza waar huizen, huishoudens, zelfs emoties geregistreerd en gecontroleerd worden. Artificiële intelligentie regisseert leven en dood en reduceert een menselijk leven tot enkele pixels.
Veel van zijn schilderijen tonen ook dieren. Dieren zijn de vriend van de mens. Misschien zijn enige vriend. Het Palestijnse kind dat vanonder het puin wordt gehaald met een poes in de armen. De hond waarmee de overgebleven Gazaan alles deelt. Het weinige eetbaars, de warmte.
Observeer de schilderijen van Hamada, kijk naar die gezichten, en begrijp dat de Palestijnse ziel nooit zal verdwijnen, ook al tracht men hen de laatste kruimel grond nog af te nemen.
Zacharia (Syrië)
Zacharia groeide op in Idlib, waar hij een eenvoudig leven op het platteland leidde. Deze landelijke omgeving heeft zijn kijk op kunst sterk beïnvloed. Al sinds zijn kindertijd houdt hij van tekenen en schilderen. Zacharia is niet naar een academie gegaan, hij heeft alle technieken zelf geleerd, met vallen en opstaan. Tekenen is voor hem een manier om eerlijk en persoonlijk over het verleden te reflecteren en het een plaats te geven. Hij tekent niet de gruwels van de oorlog, maar mooie dingen, dingen uit zijn jeugd, dingen uit het dagelijks leven. Met symboliek en metaforen.
Net als vele landgenoten is hij enorm fier op zijn afkomst en hij beschouwt het als een groot Syrisch feest dat zijn land eindelijk het juk van de vroegere dictator heeft afgeworpen.
Ondertussen is Zacharia al een echte Aarschottenaar aan het worden. En hij voegt zich graag bij de mooie groep van lokale kunstenaars die Aarschot rijk is.
Lorenzo Masoud (Venezuela)
Lorenzo behoort tot een Druzische familie. Zijn ouders zijn vanuit Syrië naar Venezuela geëmigreerd toen het ginder nog veel beter ging dan vandaag. Enkele jaren geleden zijn Lorenzo en zijn vrouw opnieuw geëmigreerd, vanuit Venezuela naar België deze keer. Om hier een nieuwe toekomst op te bouwen.
Lorenzo heeft meer dan één passie in zijn leven. Zijn vrouw en zijn kindjes zijn de allereerste. Ze vormen zonder twijfel het meest aaibare gezin van Diest en omstreken. Koken is de tweede passie. Lorenzo is een fijne kok met een goed gevoel voor een multicultureel menu. Maar die passie staat op een laag pitje. Een oogaandoening waarbij het zicht jaar na jaar vernauwt is niet meer te verzoenen met hete potten en pannen op het vuur.
En de derde passie is schilderen. Vaak werken waarin Lorenzo dromen, symbolen en fantasie de vrije loop laat. Zoals de dromen van een kind. En dan vooral dat kind dat in elk van ons geborgen blijft en ons hartje nooit verlaat. De kunst woont in de ogen van een kind, zegt hij mooi.
We branden een kaars dat Lorenzo nog vele tientallen jaren zijn dromen kan waarmaken.
Milica Jovanovic (Bosnië)
Milica Jovanović is geboren en opgegroeid in Sarajevo, de hoofdstad van Bosnie in ex- Joegoslavië. Na haar studies farmacie en enkele jaren als docent aan de universiteit van Sarajevo brak er een wrede burgeroorlog uit. Sarajevo lag in het midden van het oorlogsgeweld. Milica moest er twee jaar zien te overleven in onmenselijke omstandigheden en uiteindelijk kon ze op 34-jarige leeftijd vluchten naar België.
In België is ze getrouwd en heeft ze 2 kinderen gekregen. Als goeie Belg heeft ze hier Nederlands en Frans geleerd, en is ze zich gaan toeleggen op kunst. Ze studeerde grafiek, project Atelier met specialisatie graad in Keramiek.
En zo zijn we aanbeland bij de keramiek. Werken met klei was voor Milica in het begin een troost om de herinneringen aan de oorlogsjaren te verzachten en is gegroeid tot haar manier om zich uit te drukken. Haar emoties en opinies toont ze liever met vorm en kleur dan met woorden.
Haar
Keramiek omschrijft ze als sculpturaal met organische vormen en matte
fluweelachtige glazuren.
We hebben Milica ooit horen uitleggen hoe ze erin geslaagd is om haar keramiek zo’n fluwelen look te geven. Wonderlijk als je als artiest zelf zo’n uitzonderlijke techniek kan ontwikkelen die je handelsmerk wordt.
Milica is ondertussen al 15 jaar actief als kunstenaar en heeft al talloze keren tentoongesteld . Leuk dat ditmaal Aarschot aan de beurt is.
Ainine (Algerije)
De uitzonderlijke werken van Ainine zijn zonder hindernissen van Rotterdam tot in Aarschot geraakt. Maar dat geldt niet voor de kunstenaar zelf. Die mag de grens niet over.
Ainine (67) is van Algerijnse afkomst. Hij leeft al meer dan de helft van zijn leven in Nederland. Hij is even bekend in Rotterdam als de Pauluskerk waar hij thuis is. De Pauluskerk is een begrip in Nederland, een instituut. Al sinds vele tientallen jaren nemen de medewerkers van de Pauluskerk het op voor drugsverslaafden, mensen met een psychische aandoening, niet-gedocumenteerde vluchtelingen, daklozen…
Via hen kwamen we in contact met Ainine, allicht de enige kunstenaar die zijn werken tekent in balpen. Ainine mag zich stadstekenaar van de stad Rotterdam noemen. Een ere-titel die hem op het lijf geschreven is. Rotterdam is de armste stad van Nederland, met ruim 15% van de inwoners onder de armoedegrens. Ainine is en was vele jaren één van hen. Hij tekent de armoede, de dakloosheid, de honger en de uitzichtloosheid waarin hij al zo lang geleefd heeft. Hij tekent de vluchteling langs de kant van de weg, de rij daklozen die staan aan te schuiven bij de kerk, een man die zoekt naar eetbaars in een vuilbak, de hond van één van zijn vrienden.
Sommige van zijn werken zijn met dergelijke finesse gemaakt, dat je je nauwelijks kan indenken dat ze het werk zijn van een autodidact met een balpen als wapen.
Wat is jouw droom, Ainine? …
I don't have one. Or rather, I don't have one anymore. When I arrived here 36 years ago, I had many, but they crumbled like snow in the sun.
I must clarify something: I didn't go into exile of my own free will; I was forced.
In the 1990s, an Islamist party (the FIS), frustrated at not having the power it had won at the ballot box, but which the government had overturned, triggered a civil war that left 250,000 dead.
They started first by killing all the elites: professors, actors, singers, artists, cartoonists, and so on. Since, after studying psychology, I chose to pursue art and was known for my portraits, I became a target. For extremists and their misinterpretations, drawing is forbidden in Islam.
One day, in the street, two individuals tried to assassinate me by shooting me several times, and it was only by a miracle that I escaped death that day. From that incident, I still have a bullet lodged in my left femur.
Knowing they wouldn't stop there and that my life was in danger, I reluctantly had to leave my country and my family. I headed for the Netherlands.
Why? For its art history and its great painters—Van Gogh, Vermeer, Rembrandt—names I knew and that made me dream. With my talent, « I already saw myself at the top of the Affiche »like Aznavour said.
With time, I think it was the stupidest decision I've ever made. Instead of glory, it was hell. Thirty-six years of hardship! I arrived in 1991, I was 30 years old, I'm 67 today and still undocumented. I can't go back, and I can't stay. A Kafkaesque situation.
Denk je dat dromen uitkomen Ainine?
I would answer with a quote I wrote some time ago to illustrate a drawing we did together with Paulus Kerk: you can not sell dreams to someone who has walked through nightmares.
Wat ga je doen als je morgen papieren krijgt, Ainine?
What if I get my papers tomorrow?
It will make my life a little simpler, and finally give me the feeling of existing.
At my age, the road isn't very long anymore, and it might also finally give me peace. Will I continue to draw? Without a doubt. And even with more pleasure. Will my drawings be different? Certainly, with normalcy and therefore a more relaxed mind, they will even be better.
Voilà my friends, I think I've answered some of your questions, but believe me, I'm not deluding myself anymore; having papers is beyond dreams for me, the realm of impossibility. But with this law looming on the horizon, making illegality punishable, (Ainine refereert naar een wetsontwerp in Nederland) the nightmare is likely to worsen.😁
Gebeurt er dan zo nu en dan toch eens geen mirakeltje? We hopen het zo.
Arsène Ondoa (Kameroen)
Arsène is ondertussen ruim 5 jaar in België en heeft al enige tijd Belgische papieren. Hij is 6 jaar geleden uit Kameroen vertrokken als een wat schuchtere snaak. Als hij vertelt over zijn reis, zie je hem zijn vluchtervaring terug ondergaan, de verwondering, de horror. Het mateloze respect voor de sterke vrouw die alleen haar 6 kinderen naar Lybië en vandaar naar Europa meetrekt. Het rubberbootje vol wenende mensen dat omslaat en waarvan er maar 7 kunnen gered worden. Het zand van Lampedusa tussen je tenen. De herinnering aan zijn mama. Het verdriet om zijn jeugdvriend die als sans-papier ingelijfd in het Russische leger sneuvelt als een hond in Donetsk (het doek met de doodskisten).
Maar nooit bitter, altijd met een glimlach op de mond. Arsène maakt tegenwoordig deel uit van een kleine krakersgroep die een leegstaand hotel bewoont in Brussel. Geen luxe, maar okay. Bouwen aan een nieuwe toekomst. Met kunst centraal, want Arsène wil van schilderen graag zijn beroep maken. Zijn werk draait vaak om dat ene typetje met grote holle ogen die de wereld aanstaren, zonder kritiek te geven, maar ook zonder begrip en met veel tristesse.